Çinko Tabut Nedir, Hangi Durumlarda Zorunludur?

Yurt dışından gelen ya da uzak bir şehre gönderilecek bir cenaze söz konusu olduğunda aileler sıklıkla "çinko tabut" ifadesiyle karşılaşır. Kimi zaman bu tabutun neden gerektiği, cenazeye ne yapıldığı ya da tabutun açılıp açılamayacağı gibi sorular ailenin zihnini meşgul eder. Bu yazıda çinko tabutun ne olduğunu, mevzuatın hangi durumlarda sızdırmaz bir tabut istediğini ve ailelerin bu konuda bilmesi gerekenleri sade bir dille aktarıyoruz.

Çinko tabut nedir?

Çinko tabut, dışta ahşap bir tabut ve onun içinde çinko levhadan yapılmış ikinci bir muhafazadan oluşan nakil tabutudur. Cenaze iç muhafazaya yerleştirildikten sonra çinko kapak lehimlenerek kapatılır; böylece tabut hava, sıvı ve koku geçirmez hale gelir. Ardından ahşap dış tabutun kapağı kapatılır. Bu yapı sayesinde cenaze uzun yolculuklar boyunca dış ortamdan yalıtılmış olur.

Halk arasında "çinkolu tabut" ya da "metal tabut" olarak da anılır. Mevzuatta ise doğrudan "çinko" kelimesi geçmez; belirleyici olan, tabutun sızdırmaz olmasıdır. Çinko, kolay işlenebilen ve lehimlenebilen bir metal olduğu için uygulamada en yaygın tercih edilen malzemedir.

Çinko tabut ile standart tabut arasındaki fark

Şehir içinde yapılan definlerde kullanılan standart tabut, cenazenin gasilhaneden camiye ve mezarlığa taşınması için tasarlanır; kısa süreli kullanım içindir ve sızdırmazlık amacı taşımaz. Çinko tabut ise uzun mesafeli ve uzun süren nakiller için düşünülmüştür. Aradaki başlıca farklar şöyle sıralanabilir:

• Yapı: Standart tabut tek katmanlı ahşaptır; çinko tabutta ahşap dış tabutun içinde metal bir iç muhafaza bulunur.
• Kapatma: Standart tabutun kapağı açılıp kapanabilir; çinko iç muhafaza lehimlenerek kalıcı biçimde kapatılır.
• Amaç: Çinko tabut, nakil sırasında koku ve sıvı sızıntısını tamamen önlemeyi hedefler.
• Kullanım alanı: Çinko tabut özellikle uluslararası nakillerde ve sağlık açısından tam yalıtım gereken durumlarda kullanılır.

Mevzuat ne diyor?

Yurt dışına nakil

Mezarlık Yerlerinin İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmelik'in 28. maddesi, ülke dışına nakledilecek cenazeler için tabutun sızdırmaz olmasını şart koşar. Buna göre tabut; en az 20 milimetre kalınlığında tahtadan yapılmış bir dış tabut ile kurşundan ya da sıvı sızdırmayan başka bir maddeden yapılmış bir iç tabuttan oluşmalıdır. İç tabut lehimleme yöntemiyle sızdırmaz hale getirilip dış tabutun içine yerleştirilir. Çinko iç tabut, bu tarifi karşılayan en yaygın çözümdür.

Türkiye'nin de taraf olduğu 1973 tarihli Strazburg Cenaze Nakli Anlaşması da uluslararası nakillerin yalnızca sızdırmaz bir tabutla yapılabileceğini öngörür.

Şehirlerarası nakil

Yönetmeliğin 27. maddesi, başka bir yerleşim yerine nakledilecek cenazelerin yolda sarsılmayacak, koku ve sıvı akıntısına izin vermeyecek şekilde iç yalıtımı yapılmış bir nakil tabutuyla taşınmasını ister. Yani yurt içinde çinko tabut her durumda zorunlu değildir; ancak tabutun nakle uygun yalıtıma sahip olması gerekir. Nakle izin veren görevliler, bu şartlara uymayan cenazelerin başka bir yere taşınmasına izin vermez.

Havayolu ile taşıma

Türk Hava Yolları Kargo'nun bilgilendirmesine göre yurt içi gönderilerde cenaze, koku ve sızıntıyı önleyecek şekilde hazırlanmalı ve sağlam bir ahşap ya da metal tabuta konulmalıdır. Bulaşıcı bir hastalık söz konusuysa tabutun lehimli, tamamen kapalı ve sızdırmaz olması gerekir.

Hangi durumlarda çinko tabut kullanılır?

• Yurt dışına gönderilen veya yurt dışından gelen cenazeler: Mevzuatın sızdırmaz çift tabut istediği durumdur; uygulamada çinko tabut neredeyse her zaman kullanılır.
• Bulaşıcı hastalıktan vefat: Hem halk sağlığı hem de havayolu kuralları açısından tamamen sızdırmaz, lehimli bir tabut gerekir.
• Varış ülkesinin veya havayolunun özel şartı: Bazı ülkeler ya da havayolları kendi kurallarına göre metal iç tabut isteyebilir.
• Uzun süren nakil veya bekleme: Yolculuğun ya da işlemlerin uzayacağı durumlarda, cenazeyi koruyabilmek için tercih edilebilir.

Belirli bulaşıcı hastalıklardan vefat edenler için ayrıca dikkat edilmesi gereken bir kural vardır: Yönetmelik, kolera, veba, çiçek, şarbon, cüzam ve ruam gibi hastalıklardan ölenlerin, üzerinden bir yıl geçmeden yurt içinde veya yurt dışında başka bir yere naklini yasaklar. Bu tür durumlarda sağlık otoritelerinin yönlendirmesi esas alınır.

Çinko tabut nasıl hazırlanır?

1. Cenaze, nakil öncesinde gerekli hazırlıklardan geçirilir; pek çok ülkede uluslararası nakil öncesinde tahnit de uygulanır.
2. Cenaze kefenlenerek ya da uygun şekilde sarılarak çinko iç muhafazaya yerleştirilir.
3. Çinko kapak lehimlenerek kapatılır ve sızdırmazlık sağlanır.
4. İç tabut ahşap dış tabutun içine yerleştirilir, dış tabut kapatılır.
5. Tabutun usulüne uygun hazırlandığı, nakil belgelerinde kayda geçirilir.

Çinko tabut açılabilir mi?

Bu, ailelerin en sık sorduğu sorulardan biridir. Lehimli tabut, cenazenin dış ortamla temasını kesmek için kapatılmıştır ve çoğu zaman bunun sağlık açısından bir gerekçesi vardır. Özellikle bulaşıcı bir hastalık söz konusuysa tabutun açılması uygun olmayabilir. Bu nedenle tabutun açılıp açılmayacağına aile kendi başına karar vermemeli; nakil belgelerindeki bilgiler ışığında defnin yapılacağı yerdeki belediyenin sağlık ve mezarlık birimlerinin yönlendirmesini almalıdır.

Ailelerin dikkat etmesi gerekenler

• Nakil yurt dışına ya da yurt dışından yapılıyorsa tabutun mevzuata ve havayolu şartlarına uygun olduğundan emin olun.
• Varış ülkesinin özel bir tabut şartı olup olmadığını önceden öğrenin.
• Ölüm nedeni bulaşıcı bir hastalıksa bunun belgelerde açıkça yer aldığını kontrol edin.
• Tabutun hazırlanmasını, bu işi düzenli olarak yapan deneyimli ekiplere bırakın.

Karan Cenaze nasıl yardımcı olur?

Doğru tabutun seçilmesi, nakil sırasında hem cenazeyi hem de yolculuğun güvenliğini korur. Karan Cenaze olarak şehirlerarası ve uluslararası nakillerde mevzuata ve havayolu kurallarına uygun tabutu temin eder, cenazenin hazırlanması ve tabutlanmasını takip eder, belgelerin buna göre düzenlenmesine yardımcı oluruz. Hangi nakil için hangi tabutun gerektiğini öğrenmek isterseniz günün her saatinde 0530 120 31 12 numarasından bize ulaşabilirsiniz.